Hoe omgaan met vruchtbaarheidsproblemen bij jezelf of in je omgeving

Omgaan met mensen in een fertiliteitstraject

De cijfers:

• Sinds 1978 werden wereldwijd 8 miljoen baby's geboren via IVF en ICSI
• In België worden er jaarlijks meer dan 42.000 IVF- en ICSI-trajecten gestart
• Er worden in ons land elk jaar 6.000 baby's geboren na een fertiliteitsbehandeling
• 1 op 3 mensen in een fertiliteitstraject krijgt depressieve gevoelens of angststoornissen

Tips voor familie, vrienden, collega's en kennissen

Verlangen naar een baby die er niet zomaar komt. Sommige koppels zijn er heel open over, andere wensouders houden hun traject liever voor zich.

Maar ze gaan allemaal fysiek en mentaal door een rollercoaster van hormonen, hoop, teleurstelling, opluchting, vreugde en verdriet. Soms jarenlang. En dat is loodzwaar. Hoe steun je hen? Sofie van Kop Op Compagnie geeft tips.

1. Toon begrip, wees mild

De confrontatie met vlotte zwangerschappen en vrolijke babyborrels kan heftig zijn. Natuurlijk gunnen we anderen hun geluk, maar soms is het gewoon te pijnlijk.

Vertel bijvoorbeeld liever eerst via een berichtje dat je zwanger bent. Dat geeft ruimte om de boodschap te verwerken: zo moeten wensouders niet instant blij doen voor jou terwijl de tranen prikken.

2. Snap dat het ʻeven loslatenʼ niet zomaar kan

We hebben écht alles al geprobeerd, ook 'loslaten'. Een diepgewortelde kinderwens gaat verder dan de medische strijd die we vandaag voeren om zwanger te worden. Ook ons toekomstbeeld is onzeker. Zitten wij ooit met ons gezin rond de kersttafel? En later met kleinkinderen? Dat schakel je niet uit door 'eens goed te ontspannen'.

3. Geef óns de keuze of we erover willen praten en wanneer

Soms willen we gewoon een fijne avond onder vrienden zonder dat het over onze 'issues' gaat. Kleine gebaren zoals onverwacht een lief kaartje in de bus, doen ons voelen dat jullie aan ons denken zonder dat we het er altijd over moeten hebben.

4. Luister en geef erkenning

Reik geen 'oplossing' of 'advies' aan. Onbedoeld doe je daar soms meer kwaad dan goed mee. Er 'zijn' is voldoende. Zeg bijvoorbeeld: 'dat vind ik echt rot voor je' of 'ik duim hard mee'.

Tips voor lotgenoten

Toen bij Kim en Sofie de weg naar een kind niet van een leien dakje liep, vonden ze elkaar. Hun traject was eenzaam, het topic taboe en hun omgeving soms weinig begripvol.

Ze waren het er al snel over eens dat dat anders moest: er is nood aan contact met lotgenoten, aan mentale tools om met vruchtbaarheidsproblemen om te gaan en aan heldere info op mensenmaat. Daarom startten ze Kop Op Compagnie: je vindt hen op TikTok en Instagram (@kop_op_compagnie) en offline organiseren ze o.a. begeleide praatgroepen, workshops en retreats voor lotgenoten.

Zit jij in hetzelfde schuitje? Dit geven ze je alvast mee:

1. Bereid je goed voor

Met vertrouwen in je traject stappen, is belangrijk. Weet dat procedures verschillen van ziekenhuis tot ziekenhuis. Kan je aan je arts alles vragen en dingen in vraag stellen? Heb je geen fijn gevoel bij een bepaalde arts of ziekenhuis? Durf je gevoel daar dan ook in volgen.

2. Zet jezelf ongegeneerd eerst

Voed je draagkracht en schrap geen dingen die je energie geven. Doe wat je graag doet en verwen jezelf. Skip sociale verplichtingen zoals babyshowers die je pijnlijk vindt: de mensen die je graag zien, hebben hier zeker begrip voor.

3. Druk die pauzeknop op tijd in

We rollen vaak van de ene in de volgende IVF-ronde. Maar: er is emotioneel veel te verwerken en ons lichaam heeft het ook zwaar. Een pauze is geen tijdverlies maar goed voor je lichaam, je hoofd en je relatie. Laad je batterijen op en voel weer wie je bent zonder de druk van het traject.

Het verhaal van Sofie, mede-oprichtster van Kop Op Compagnie

Ik was 32, het huis was verbouwd, we waren klaar voor kinderen. Maar na een jaar wisten we: dit gaat niet vanzelf. Toen we te horen kregen dat mijn man verminderd vruchtbaar is, kwam dat hard binnen. Je neemt afscheid van het beeld dat je al zolang meedraagt: zwanger worden, je partner verrassen met een positieve test, je ouders op een leuke manier inlichten, ... 

Fertiliteitskliniek

De gynaecoloog verwees ons door naar een fertiliteitskliniek. Je stapt in zo'n traject met een gezonde naïviteit. Maar nu weten we: IVF en ICSI zijn geen garantie op een kindje, het is een onzeker proces met veel wachten. Je krijgt zes rondes terugbetaald. Wij zitten intussen aan ronde zes. In ons eerste ziekenhuis deden we 3 pogingen. Toen stapten we over naar UZ Jette, de wereldautoriteit op vlak van vruchtbaarheid en begon de hele mallemolen van onderzoeken opnieuw.

Eicellen

Uit zo'n ronde wil je zoveel mogelijk kwalitatieve eicellen halen. Er zitten meestal 2 weken tussen het moment dat je medicatie begint toe te dienen die de eicellen doen rijpen, en de eicelpunctie. Tijdens het hele traject zit je vaak 's morgens om half zeven al in de auto richting Brussel om bloed te laten prikken. Gelukkig werk ik als freelancer en kan ik open zijn over mijn situatie. Toch voel ik me soms onbetrouwbaar als ik weer eens 4 of 5 keer na elkaar weg moet. Op diezelfde 100 procent blijven gaan voor je werk is eigenlijk niet haalbaar. 

Wachtweken

Na de punctie hoor je hoeveel bevruchte eicellen er zijn, en volgt er een terugplaatsing. Dan beginnen 2 wachtweken die eindigen met dat telefoontje van het ziekenhuis of je al dan niet zwanger bent op basis van de HCG-waarde in je bloed. Dit zijn de ergste weken: je denkt vanalles te voelen - gespannen borsten, misselijkheid... En je weet geen blijf met jezelf. 

Continu stress

Ik had al 2 keer een positieve uitslag, die dan toch niet doorzette. Veel mensen in een fertiliteitstraject zijn pas gerust als ze 12 weken zwanger zijn, en dan nog. Dat geeft continu stress. De onbezorgdheid is totaal weg. Ik heb ook al een verlies gehad op 7 à 8 weken. Dat vraagt naast het verdriet en de teleurstelling weer vanalles van je lichaam, waardoor je opnieuw moet wachten. Soms ben je vier, vijf maanden verder voordat je aan een nieuwe ronde kunt starten. Dat maakt het zo zwaar.

On hold

De jaren vliegen voorbij, wij zijn intussen 4,5 jaar bezig. Je leven staat on hold en intussen draait de wereld gewoon door. Ik denk dat dat nog het moeilijkste is. Je verliest ook de connectie met je omgeving. Vrienden krijgen hun tweede of derde kind, bij ons is er nog altijd niets. Ik zag mijn toekomst altijd met twee kinderen. Nu weet ik dat die kans klein is. Hopelijk misschien nog één kindje... 

Getrouwd

Vorige maand zijn we getrouwd. Ons feest en onze huwelijksreis zijn in juli. In die periode willen we elkaar genieten zonder pillen of hormonen. Gewoon weer even Sofie en Ruben zijn. Nadien volgt er een terugplaatsing. In Jette wachten er drie embryo's op ons uit onze laatste terugbetaalde ronde. We weten niet of we nog aan een zevende ronde zouden beginnen. Hopelijk hebben we die niet nodig.

Boekentips

• Dit is niet wat er zal gebeuren - Zita Theunynck: een positieve autobiografische roman die je meeneemt naar een intieme en kwetsbare periode in het leven van Zita en haar man. 

• Een kind van klei - Benjamin Leroy: een verwerkingsproces vormgegeven in een graphic novel op een herkenbare, realistische manier, zonder overdrijving. En mét humor.

• Over eitjes en bijtjes. Ons IVF-verhaal in 32 cartoons - Lisa Spillebeen: voor wie even wil lachen met de miserie, terwijl de tranen achter je ogen prikken.